فعالیت خیّری, شیوه‌ای برای همبستگی ملی‌است
پای صحبت مهندس بوربور, مرد شماره یک مدرسه‌سازی و بانی جامعه خیّرین مدرسه‌ساز

فعالیت خیّری, شیوه‌ای برای همبستگی ملی‌است

باز هم فرصتی پیش آمد تا دقایقی پای صحبت مردی بنشینیم که در هر مسئولیتی که در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران داشته، بازوی اول و آخر اجرایی‌اش مردم بوده‏ اند. مردی که حضور مردم را در انجام کارهای کشور شایسته تقدیر می‌داند و به همین سبب همواره در تلاش است تا با برگزاری مراسم بزرگداشت و تقدیر، انتشار کتاب‌ها و مجلات، مقام خیّرین را در کشور ارتقا دهد و آنها را به الگویی برای دیگران بدل کند. مرد مهربان سال‌های گذشته حالا دیگر موی سیاهی بر سر و صورت ندارد اما با همان توان جوانی در مسیر اعتلای نام ایران تلاش می‌کند. با راه‌اندازی مجمع خیّرین کشور، کارش بیشتر هم شده و دغدغه‌هایش افزون. در نگاهش گونه‌ای بی‌تابی موج می‌زند برای قدردانی از خیّرین و نیز رفع محرومیت از مردم. می‌گوید: «لیاقت این ملّت مهربان، تنها مهربانی است.» و در این مسیر از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کند. همکلامش که می‌شوی عطر شکوفه‌های دوستی و خیر را احساس می‌کنی و هم‌قدمش که باشی، مسیر راستی و درستی را طی خواهی کرد. 

 

  در فاصله بین دو عید بزرگ قربان و غدیر به حضور شما رسیدیم تا گفت‏وگویی انجام دهیم. پیش از این هم با شما گفت‌وگویی درباره حوزه فعالیت‌های جهادی در سطح کشور از ابتدای انقلاب تا امروز داشتیم. این بار در مورد یکی از نقاط عطف فعالیت‌های شما، یعنی ارتباطتان با خیّرین و چگونگی شکل گرفتن فعالیت‌های خیّری و مبدل شدن آن به یک نهضت، وقت عزیز شما را می‌گیریم. امروزه نهضتی خیّری تشکیل شده که بنیانگذار آن شما هستید. اگر امکان دارد به بیست سال گذشته برگردیم و شما بفرمایید چطور شد که تصمیم گرفتید از این توان و قابلیت استفاده کنید؟

در جلسات قبلی نیز عنوان کردم که در سال ۷۶ به سمت معاون عمرانی آموزش و پرورش منصوب شدم، در آن زمان تعداد دانش‌آموزان کشور در اوج قرار داشت و حدود بیست میلیون نفر  تعداد جمعیت دانش‌آموزی کشور بود. از طرفی هم مدارس به علت عدم سرمایه‌گذاری کافی برای ساخت و ساز تقریباً تخریبی محسوب می‌شدند. مدارس ظرفیت این مقدار دانش‌آموز را نداشت. در حاشیه تهران و خیلی از شهرستان‌ها، شرایط بحرانی بود. یعنی شرایط به نحوی بود که برخی از این مدارس با شیفت شبانه، پنج نوبته بودند. احساس کردیم با چنین شرایطی امکان پاسخگویی وجود ندارد. در جلسه‌ای خصوصی به همراه آقای مظفر- وزیر محترم وقت آموزش و پرورش- خدمت حضرت آقا رسیدیم و گزارشی اجمالی تقدیم ایشان شد. ایشان فرمودند که به مردم مراجعه کنید، من هم سفارش شما را به دولت می‌کنم. اما مطلع هستم این اندازه از مشکلات را دولت نمی‌تواند مرتفع کند و در چنین شرایطی برایش مقدور نیست کمک چندانی به شما داشته باشد پس بنابراین باید به مردم مراجعه کنید. من از ایشان پرسیدم شما چه کمکی به ما می‏کنید؟ ایشان فرمودند من شما را دعا می‌کنم. غیر از اینکه دعای ایشان پشت سر این کار بود، به اداره که رسیدیم متوجه شدیم ایشان شماره حساب سازمان را خواسته‌اند و در آن زمان مبلغ دو میلیارد تومان برای انجام این کار به حساب ما واریز شد.

در کشور ما تجربه چگونگی شکل‌گیری این مجامع نبود. شنیدیم که در شمال تهران مدرسه‌ای توسط اولیا ساخته شده است. احساس کردیم این افراد خیّر هستند. از طریق جلسه اولیای مدرسه این حرکت را آغاز کردیم و این کار گسترش پیدا کرد و در تمام استان‌ها این مجامع شکل گرفت. کار شروع شد و به جایی رسید که امروز بیش از پانصد شعبه برای کار مدرسه‌سازی در سراسر کشور اعم از مراکز استان‌ها، شهرستان‌ها، بخش‌ها و نواحی آموزش و پرورش در حال فعالیت است. به عقیده من اگر این روش و راه توسط حضرت آقا بیان نمی‌شد، حل مشکلات و شرایط مدارس غیر قابل تصور بود. 

از درون مجامع خیّرین مدرسه‌ساز، مجامع مختلفی اعم از مسجدساز، سلامت، کتابخانه‌ساز و مسکن‌ساز و از این قبیل، شکل گرفت که تقریباً بنیانگذاران و موسسان این مجامع همین مدرسه‌سازانی هستند که در شروع کار با ما همکاری داشتند. امروز اگر چهل هزار مسکن تهیه شده و کارهای مختلف و بزرگی مانند ساخت بیمارستان و کمک به سلامت جامعه انجام شده است، کار از همان جامعه خیّرین مدرسه‌ساز شروع شده است. خدا را شاکریم که این مجموعه زیر چتری به نام مجمع خیّرین کشور قرار گرفته است. به گفته آقای دکتر هاشمی اگر امروزه مبلغ هزار میلیارد به بخش سلامت و بهداشت کمک می‌شود، این کمک به واسطه توسعه مجمع خیّرین است. هشت جامعه، هشت بنیاد، سه دانشگاه و سه موسسه و بنیادی که تقاضای عضویت افتخاری را در این مجموعه داشته‌اند، همراه خود داریم و با این ظرفیت مجمع خیّرین کشور به فعالیت خود ادامه می‌دهد.

  به خوبی به فرآیند و مسیر طی‏شده اشاره کردید. در کنار این حرکت و استفاده از ظرفیت خیّرین، تغییر نگرش قابل توجهی هم اتفاق افتاده است. همانطور که خودتان مستحضرید در اوایل انقلاب نگاه خوبی به افراد سرمایه‌دار نمی‌شد. اما با توسعه فعالیت خیّری این افراد و مشارکت‌شان در رفع محرومیت کشور دیگر امروز نگاه جامعه نسبت به آنها مانند سابق نیست و مردم خود را از اشخاص پولدار دور نمی‌دانند. این تغییر نگرش را چگونه ایجاد کردید؟

همانطور که گفتید، نگاهی که به افراد متمول در زمان پیروزی انقلاب اسلامی وجود داشت، نگاه سرمایه‌داری بود که البته این برآمده از تفکر حاکم در زمان طاغوت و نظام سرمایه‌داری آن دوران بود. این نگاه با فعالیت مردمی این افراد تغییر کرد. نگاهی دینی و مساله مشارکت در زیست بهتر سبب این تغییر شد. از طرفی دیگر همیشه در زمان افتتاح مدارس می‌گفتم دانش‌آموزی که در مدرسه خیّرساز درس می‌خواند، به بهترین شکل ممکن فرهنگ‌سازی برایش اتفاق افتاده است. این دانش‌آموز دیگر به سرمایه‌دار به چشم زالوی جامعه نگاه نمی‌کند. چنین دانش‌آموزی کمونیست نخواهد شد. معلمی که در این مدرسه تدریس می‌کند، ترجیح می‌دهد در مدرسه‌ای که خیّر با پول خود آن را ساخته است، دقیق‌تر و بهتر تدریس کند. با این شیوه به مرور نگرش افراد در مورد سرمایه‌داری تغییر می‌کند.

تمام افراد مایل هستند که در جامعه دیده شوند. از کوچکترین واحد جامعه که همان خانواده است تا جوامع بزرگ‌تر، این مساله صدق می‌کند. در خانه، کودک با سر و صدا و شیرین‏زبانی خود را مطرح می‌کند و مادر، با آماده کردن غذای خوب برای همسر و رسیدگی به امور خانه سعی می‌کند دیده شود. مانند همین مثال نیز در جوامع بزرگ‌تر و افراد دیگر صدق می‌کند. مشکلی که در ابتدای راه با خیّرین عزیز داشتیم در همین مورد یعنی دیده شدن، بود. آنها معتقد بودند که با دیده شدن، کارشان ریا محسوب می‌شود. اما من آنها را قانع کردم که اینطور نیست. نشان دادن و بیان کار خیر باعث فرهنگ‌سازی می‌شود و این موضوع را همگانی می‌کند. همانطور که در قرآن هم آمده است، نیکوکاران و کسانی را که امکانات دارند و کار خیر می‌کنند، تشویق کنید. باید خیّرین را در جامعه معروف کرد؛ همانطور که امروز این اتفاق تا حدی افتاده است و ما سعی کرده‌ایم این کار را انجام دهیم. این افراد امکانات یک جامعه اسلامی هستند. به قول یکی از تولیدکنندگان که می‌گفت من به دلیل شرایط سنی نمی‌توانم روزانه یک تخم مرغ بخورم اما برای مردم کشورم روزانه بیست تن تخم مرغ تولید می‌کنم. این یعنی افرادی در این کشور هستند که برای رفاه دیگران تلاش می‌کنند. به عقیده من حتی چنین رفتاری یعنی استفاده از ظرفیت مناسب برای کشور.

در ابتدا سعی کردیم قضاوت و نگاه اطرافیان را نادیده بگیریم و کاری را که از منظر ما درست بود انجام دهیم. بدون توجه به قضاوت‌های اطرافیان، افراد را به عنوان خیّر معرفی کردیم. خوشبختانه پیش‌بینی ما درست بود و بسیاری از مشکلات کشور حل شد. از جانبی هم با توجه به سرمایه‌گذاری این عزیزان بسیاری از مشکلات و معضلات جامعه حل شد. اینک شرایط به گونه‌ای شده که سرمایه‌گذاران عزیز هم خوشحال و راضی هستند. یکی از خیّرین می‌گفت: وقتی مدرسه‌ای را افتتاح می‎کنم به اندازه شب ازدواج پسر و دخترم شاد هستم و لذت می‌برم و تک تک عزیزانی که در آن مدرسه تحصیل می‌کنند مانند بچه‌های خودم هستند و از تحصیلشان خوشنودم.

امیدوارم با روندی که پیش گرفته‎ایم، فرهنگ‏سازی‌مان موفقیت‌آمیز باشد تا جایی که افراد، دیده شدن به وسیله کار خیر را به دیده شدن با ثروت و زیورآلات و دارایی خود ترجیح دهند. فرضاً وقتی خانمی وارد جمع دوستان می‌شود، به جای نشان دادن لباس و زیورآلات خود، از کارهای خیر خود بگوید. همین کتاب و مجلاتی که تهیه می‌شود یا رسانه‌های دیگر از وسایلی هستند که می‌توان توسط آن خیّرین و افرادی را که توانمند هستند به انجام کار خیر ترغیب کرد. اگر رسانه ملی در امر فرهنگ‌سازی برای معرفی کار خیر با ما همکاری کند، مطمئناً بسیاری از مشکلات کشور عزیز اسلامی‌مان حل خواهد شد.

 به فعالیت‌های ترویجی و تبلیغی اشاره فرمودید و به استفاده از ظرفیت رسانه‌ها تاکید کردید. ما شاهد این هستیم که شما به سهم خود فعالیت‌های بسیار خوبی در این زمینه داشته‌اید. عمده کتاب‌هایی که در این زمینه نوشته شده و اغلب کارهای بصری و تصویری که انجام شده است، تماماً مربوط به زمانی است که شما در این مورد حساسیت به خرج داده‌اید و از طریق برگزاری جشنواره‌ها به شکل کشوری و استانی اهمیت این امر را نشان داده‌اید. لطفاً از فعالیت‌های ترویجی و تبلیغی خود در این مورد صحبت کنید.

همیشه برای اهداف و چشم‌اندازهای آینده برنامه‌ریزی کرده‌ام. در هر جایی که مسئولیتی بر عهده‌ داشته‌ام، با توجه به اهداف  معین‏شده، برنامه‌هایی ارائه می‌کردم. در هر کاری مسئول کار باید افقی را در نظر بگیرد و برای آن برنامه‌ریزی داشته باشد و قدم اصلی در کار، پیگیری برنامه‌ها و اهداف است. در این صورت خداوند هم کمک خواهد کرد که همه چیز به خوبی پیش برود. در زمان کارم در سازمان نوسازی، ۳۷ برنامه داشتیم که باید به انجام می‌رسید. یکی از اصولی که بر آن تأکید داشتم این بود که وقتی از کسی کمک می‌گیریم، او را تشویق کنیم. سالی یک بار در فصل بهار نشستی برگزار و نیازهای خود را در کشور عنوان می‌کردیم. از افراد حاضر می‌خواستیم که مشکلات را با خیّرین استان‌ها در میان بگذارند تا برای رفع آنها کارهای لازم را انجام دهند. در پاییز همان سال نشست دیگری با هدف تقدیر از کسانی که در رفع مشکلات قدم برمی‌داشتند، برگزار می‌کردیم و نیز  خانواده خیّرینی را که از دنیا رفته بودند، دعوت و از ایشان به نیکی یاد و قدردانی می‌کردیم. در مجلات و کتاب‌ها از خیّرین فقید یاد می‌کردیم و سعی داشتیم تا آنها را به جامعه معرفی کنیم. هدف‌مان از چاپ این کتاب‌ها آشنایی دیگران با روند کار و افراد خیّر بود و اینگونه آنها به انجام کار خیر ترغیب می‌شدند.

برنامه‌ای به نام «یادی از دیروز» داشتیم؛ به این شکل که با شناسایی مدارس قدیمی و پیگیری پرونده دانش‌آموزان سابق، نشانی آنها را به دست می‌آوردیم و آنها را به این نشست‌ها دعوت می‌کردیم. با جمع کردن فارغ‌التحصیلان مدارس در یک نشست، از مسن‌ترین کارکنان اعم از مستخدم، مدیر، ناظم و مسئولان آن مدرسه هم تقدیر به عمل می‌آوردیم. مسئولیت این کار را به شرکت‌کنندگان واگذار می‌کردیم. در آن روز، شروع مراسم با زنگ مدرسه و تلاوت قرآن و اجرای سرود انجام می‌شد. به صورتی که خاطرات روزهای مدرسه برای همه زنده شود. کسانی که در آن مدرسه حضور داشتند خاطره‌گویی می‌کردند و همه چیز یادآوری می‌شد. نهایتاً کسانی بازسازی مدرسه را بر عهده می‌گرفتند. در نیشابور از دل نشستی که برای مدرسه خیام گذاشتیم، حدود صد و پنجاه مدرسه دیگر ساخته شد. یکی از خیّرینی که در آن نشست حضور داشت، حدود هفتاد مدرسه ساخته است. با توجه به دستاوردی که از این نشست‌ها حاصل شد، می‌توان نتیجه گرفت از طریق کسانی که زمانی با یکدیگر همکلاس بودند، می‌توان یک همبستگی ملی ایجاد کرد. منظورم از این جمله صرفاً ساخت مدرسه نیست. کارهای بسیاری می‌توان انجام داد. همین قدر کافی ا‌ست که اشاره کنم از دل این مدرسه پزشکی پیدا شد که همکلاس دیروزش بیمار است. کارخانه‌داری که پسر همکلاسش بیکار است و امثالهم.

در ساخت و ساز مدارس باید به ویژگی‌های آن بنا نیز توجه داشت. بنا باید طوری ساخته شود که کارایی لازم را دارا باشد، زیبا و جذاب و همچنین قابلیت ماندگاری داشته باشد. شعاری در این مورد دارم که در آن می‌گویم بنا باید سه ویژگی «زیبایی، مانایی و کارایی» را داشته باشد. وقتی این سه ویژگی در بنا به کار رفته باشد، هم دانش‌آموز و هم خیّر را جلب می‌کند. مدرسه برای دانش‌آموز جای قرار می‌شود نه فرار. 

در مقطع کنونی هم نشستی با معاون ریاست جمهوری و رئیس محترم سازمان محیط زیست کشور، آقای دکتر کلانتری داشتم. ایشان می‌گفتند برای انجام کارها هم اعتبار وجود دارد و هم مجوز قانونی، اما مایل هستیم برای انجام کارها از کمک فکری و عملی مردم استفاده کنیم. زیرا در این صورت است که اهمیت محیط زیست برای مردم آشکار می‌شود. خداوند را شاکر هستیم که در انجام کارها و ثبات قدم‌مان همواره یاری‌رسان بوده است.

 کاری که شما انجام می‌دهید فرهنگ‌سازی است. ما همواره و همیشه شنیده‌ایم که ساز فرهنگ دیر کوک می‌شود و دیر به صدا در می‌آید. برنامه‌ریزی برای فرهنگ‌سازی و انجام کار و در نهایت بهره‌برداری از کار، فرایند زمان‌بری است. شما اشاره کردید به اثر کار خیر مدرسه ساز بر روی دانش آموزان مدرسه خیرساز، این کار حتما بر روی خیر هم تاثیر مثبت می گذارد. لطفاً در این باره  صحبت کنید.

اگر بخواهیم در هر مجموعه‌ای به درستی به وظایف خود عمل کنیم، بهترین روش این است که از همه استفاده کنیم. باید به افراد اعتماد کنیم و به آنها شخصیت بدهیم. به گفته خداوند باید از افرادی که کارشان را به درستی انجام می‌دهند، تشکر کنیم. این افراد را ولی‌نعمت خود بدانیم و مردم را جدا از خود ندانیم. در حقیقت ما آنها را اداره نمی‌کنیم، بلکه این افراد هستند که ما را اداره می‌کنند. ما به دنبال این هستیم که در هر ارگان و اداره‌ای بخشی از مسئولیت‌ها را به مردم واگذار کنیم. حدود یک‌سال قبل پیشنهاد کردیم که هر بیمارستانی یک هیأت امنای مردمی داشته باشد. مسئولان و مردم آن منطقه، یعنی شهردار و مسئولان ذی‌ربط و اقشار مختلف محل مانند سرمایه‌دار، شخص خوشنام، خانواده شهید و امثالهم در بهتر اداره کردن بیمارستان همکاری کنند. فرضاً اگر بیماری مراجعه کند و شرایط خاصی داشته باشد، از طریق مردم همان محل مشکل رفع شود. در هر امری اگر بخواهیم از نهایت ظرفیت برای بهتر شدن نتیجه استفاده کنیم، باید از مردم کمک بگیریم.

این کار تا به امروز انجام نشده است. اصل ۴۴ که حضرت آقا فرمودند، عملیاتی نشده است. خیلی از بخش‌هایی که دولتی بود به طور کامل خصوصی‌سازی نشده است و تنها اصطلاحاً خصولتی شده است. این مدل اقتصادی، نمی‌تواند پویایی داشته باشد. کاری که می‌توانیم انجام دهیم این است که در ارگان‌هایی که توان بهتر کردن اوضاع وجود ندارد، از مردم کمک بگیریم. تمام کشورهای توسعه‌یافته به لحاظ اقتصادی، از طریق همکاری سرمایه‌داران اداره می‌شود و دولت دخالتی در انجام امور ندارد. در چنین کشورهایی، کشور بر اساس سیستم تامین اجتماعی اداره می‌شود. امید است با اندک اختیار و مسئولیتی که داریم بتوانیم تا حد ممکن از ظرفیت مردمی استفاده کنیم.

 

 

 

 

 

فیلم| قسمت اول گفت و گو با مهندس حبیب الله بوربور

فیلم| قسمت دوم گفت و گو با مهندس حبیب الله بوربور

گفتگو

فعالیت خیّری, شیوه‌ای برای همبستگی ملی‌است

باز هم فرصتی پیش آمد تا دقایقی پای صحبت مردی بنشینیم که در هر مسئولیتی که در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران داشته، بازوی اول و آخر اجرایی‌اش مردم بوده‏ اند.

۲۷ شهریور ۱۳۹۶ - ۱۷:۱۵

 از ساختار تا تعالی معمارانه

انتقال هنر معماری با کلمات کار بسیار پیچیده‌ای است. سرچشمه‌اش عشقی است که از درون می‌جوشد تا رمز و راز معماری را درک کند.

۵ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۱:۱۴

برنامه ما در حوزه‌های علمیه خواهران تمدن‌سازی ا‌ست

یّرین با حضور و مشارکت در حوزه‌های علمیه خواهران، عامل مهمی در ایجاد و انجام این برنامه‌ها و ایجاد تمدن بزرگ اسلامی خواهند بود.

۳ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۳:۲۴

حوزه‌های علمیه برای تداوم رسالت انبیا و اوصیا تشکیل شده‌اند

حوزه‌های علمیه آمده‌اند به مردم بگویند که درست است که پیامبر‌(ص) رحلت کرده‌اند و امام زمان (عج) در غیبت به سر می‌برند، اما ارتباط با مصدر وحی و معصومان‌(ع) قطع نشده است.

۳ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۳:۶